Ẩn sau những xung đột địa chính trị giữa Síp và Al-Jazeera

Ngày 23 tháng 8, Al Jazeera công bố tài liệu đầu tiên trong các bản báo cáo về chương trình Nhập tịch diện đầu tư Síp (CIP), với danh sách khoảng 1,400 hồ sơ nhập tịch mà họ nhận được vào đầu mùa hè năm nay. Bản báo cáo “Hồ sơ Síp” đã truyền thông chương trình nhập tịch như một lối ngầm sử dụng bởi tội phạm để trốn tránh pháp lý ở quốc gia của họ. Bản báo cáo và những người tham gia trong video gián tiếp cho rằng cơ quan nhà nước Síp không chỉ biết về việc tham gia của những kẻ đào tẩu quốc tế mà họ còn không quan tâm, miễn là vẫn nhận được những khoản tiền đầu tư.

Rất nhanh chóng, các biên tập viên báo chí và các chính trị gia Síp phủ nhận những thông tin này. “Trong 24 giờ qua, chúng tôi đã chứng kiến một nỗ lực được dàn dựng bởi mạng lưới Al Jazeera sau khi có được những tài liệu mật của Cộng Hòa Síp để cố gắng tấn công đất nước chúng tôi bằng việc xuyên tạc, lừa dối và gây chú ý” phát biểu trên truyền thông bởi ông Nicos Nouris – Bộ trưởng Bộ Nội Vụ vào ngày 25 tháng 8, theo tờ Cyprus Mail.

“Chúng tôi tôn trọng việc điều tra của báo chí, nhưng đây là một chuyện hoàn toàn khác […] việc tuyên truyền cố tình nhắm vào kinh tế và chính trị của quốc gia” Ông tiếp tục nhắc nhở truyền thông rằng thông tin quan trọng nhất  đã bị bỏ qua từ bản báo cáo rằng: “Mọi người đều biết rằng Cộng Hòa Síp đã thực hiện những thay đổi liên tục để cải tiến chương trình nhập tịch diện đầu tư, quan trọng nhất là cuộc bỏ phiếu gần đây của Hạ Viện, các quy định đảm bảo sự minh bạch, chính xác và liên tục kiểm soát cả trước khi nộp hồ sơ và sau khi nhận được Hộ chiếu”

Đáp ứng các điều kiện chương trình tại thời điểm nộp hồ sơ

Những cải tiến liên tục mà Síp thực hiện trong 4 năm qua cũng thể hiện rằng những quy định trước đó là chưa đủ. Các nhà chức trách Síp và giới truyền thông phản ứng với những bất công mà Al Jazeera chỉ ra, đó là những yếu kém về thủ tục đã được thừa nhận và xử lý từ lâu.

“Tất cả những người được đề cập, những người mà chúng tôi sẽ không nêu tên vì những lý do rõ ràng, tại thời điểm họ nộp đơn, đều đáp ứng các tiêu chí và có lý lịch tư pháp trong sạch tại quốc gia xuất xứ và quốc gia cư trú của họ,” Ông Nouris tiếp tục, ông cũng giải thích rằng không chắc chắn về việc từ chối của những đương đơn nộp đơn đã được phát hiện trong quá trình kiểm tra của các cơ quan an ninh nhà nước có thẩm quyền, cũng như của Interpol.

Mặc dù các chương trình CIP thường cấm các PEP (chỉ các nhân vật liên quan đến chính trị) nộp đơn, nhưng thực tế Síp đã không ngăn cản những người có chức vụ chính trị tham gia chương trình nhập tịch cho đến ngày 25/07/2019 – khi Hội đồng Bộ Trưởng ra quyết định về vấn đề này.

Có lẽ sự suy giảm hiện tại là một lời nhắc nhở, cho lí do tại sao những chính sách này được xem xét là chính sách khôn ngoan.

Giải đáp cho những câu hỏi về sự hủy bỏ quốc tịch

Al Jazeera cũng tuyên bố thêm rằng EU đang xem xét các hành động pháp lý chống lại Síp về vấn đề này, trích dẫn một cuộc phỏng vấn với Cao ủy Công lý châu Âu, Didier Reynders, ông đang tìm cách “phân tích xem liệu có khả thi trong khuôn khổ pháp lý hiện hành để bắt đầu xử lý thủ tục vi phạm hoặc đưa ra một đề xuất lập pháp.”

Reynders cho biết thêm rằng tình hình hiện tại phụ thuộc vào hệ thống tư pháp của Síp để “phân tích tình hình và liệu có khả năng các nhà chức trách Síp có thể thu hồi quốc tịch hay không”. Ngay sau những sửa đổi chương trình gần đây nhất, việc thu hồi quyền công dân trong những trường hợp được nêu trong báo cáo là hoàn toàn có thể xảy ra, mặc dù cả báo cáo và bình luận của Reynders đều không phản ánh chi tiết quan trọng này.

Một luật sư Síp đã giải thích với IMI: “Luật pháp hiện hành (đã được sửa đổi) cung cấp một cách rõ ràng các căn cứ và thủ tục theo đó có thể bị thu hồi quyền công dân (theo điều 113 của Luật Hộ tịch).

Cụ thể, quyền công dân có thể bị thu hồi nếu công dân nhập tịch bị kết án tù vì tội hình sự nghiêm trọng hoặc bị EUROPOL hoặc INTERPOL truy nã về tội hình sự nghiêm trọng bị phạt tù từ 5 năm trở lên hoặc nếu người đó bị phải chịu các biện pháp trừng phạt hoặc nếu người đó liên tục không tuân thủ các tiêu chí và điều kiện của CIP, trong khoảng thời gian 10 năm sau khi nhập tịch. ”

Trong một bức thư gửi cho Ủy viên Reynders, biên tập viên của Cyprus Mail đã làm rõ các nhận xét của Ủy viên về khả năng tiến hành các hành động pháp lý:

  •  Những tuyên bố rằng hộ chiếu được trao cho những tội phạm hầu hết là sai  sự thật – Có những sai xót đã diễn ra, nhưng không nhiều, chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay;
  • Những người được gọi là “tội phạm” trên thực tế bị truy tố rất lâu sau khi Síp chấp thuận hồ sơ nhập tịch của họ;
  • Một số người được gọi là ‘tội phạm’ đã bị từ chối dẫn độ vì chưa đủ điều kiện – một trường hợp thực tế đang kiện chính phủ Hoa Kỳ về việc áp đặt các lệnh trừng phạt.
  • Một số chỉ đơn giản là giám đốc điều hành tại các công ty bị trừng phạt – không có cáo buộc cá nhân nào chống lại họ;
  • Một số lượng lớn các cáo buộc này dựa trên các cáo buộc của các hệ thống tư pháp thiên về chính trị, ít nhất là theo quan điểm của phương Tây.
  • Và một số lượng lớn chỉ đơn giản là những cá nhân liên quan đến chính trị nhưng không phạm tội. “

Rò rỉ thông tin từ Cảnh sát điều tra

Cảnh sát địa phương đang điều tra làm thế nào mà 1.400 tài liệu đã bị rò rỉ cho Al Jazeera, một vụ vi phạm đã được giới chức Síp biết từ tháng 6. Một phát ngôn viên cảnh sát cho biết, hiện họ đã có một số manh mối. Khi được hỏi về việc liệu ông có bất kỳ nghi ngờ nào hay không, Bộ trưởng Nouris cho biết ông không có, nhưng lưu ý rằng chỉ có ba cơ quan – Bộ Nội vụ và Tài chính, cũng như Hạ viện – có quyền truy cập vào các tệp thông tin đó.

Nhiều kênh truyền thông của Síp đã công khai bày tỏ thất vọng về xu hướng bỏ sót một số yếu tố nhất định của các báo cáo, cáo buộc đài truyền hình Qatar đã thông tin như một chiến dịch bôi nhọ được tạo ra để gây thiệt hại đến hình ảnh của Chương trình nhập tịch diện đầu tư Síp.

Trong một cuộc phỏng vấn với Cyprus Mail, Giorgos Kentas, phó giáo sư về Chính trị và Quản trị Quốc tế tại Đại học Nicosia, cho biết “chương trình đầu tư của Síp hiện tại đã được cải cách cẩn thận nhằm đảm bảo rằng các ứng viên được đánh giá theo các tiêu chuẩn nhất định. Đây là trụ cột cơ bản của nền kinh tế Síp, và nó nên được tiếp tục khi mà các tiêu chí đã được thắt chặt”.

Kentas nhận thức rõ về quy trình kém nghiêm ngặt mà CBI đã có từ nhiều năm trước, nhưng tin rằng Al Jazeera đang sử dụng những sai lầm trong quá khứ để làm tổn hại đến hình ảnh toàn cầu của Đảo Địa Trung Hải.

“Những sai lầm trong quá khứ này đang được lôi ra và sử dụng, vì lý do chính trị, để làm tổn hại danh tiếng của Síp […] đó là những gì đang xảy ra với chiến dịch ‘Hồ sơ Síp’ của Al Jazeera,” Kentas nhận xét.

Giả thiết về động cơ của Al Jazeera

Các phương tiện truyền thông Síp đã đưa ra một số giả thuyết về động cơ đằng sau báo cáo của Al Jazeera. Nhiều hãng tin nhấn mạnh rằng đài truyền hình thuộc sở hữu của chính phủ Qatar chịu sự kiểm soát chính trị. Cyprus Mail đã đặt câu hỏi về tính chân thực của mạng lưới báo chí, trích dẫn một báo cáo được xuất bản bởi Der Spiegel nói rằng “Al-Jazeera có một vị trí rõ ràng ở mọi quốc gia mà nó đưa tin – không dựa trên các ưu tiên báo chí, mà dựa trên lợi ích của Bộ Ngoại giao Qatar. ”

Nhiều hãng truyền thông Síp tập trung vào lợi ích của chính phủ Qatar gắn liền với chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ, một quốc gia khác có chương trình CBI nổi bật, vì mối quan hệ bền chặt giữa Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ đã được ghi nhận. Họ đưa ra giả thuyết rằng sự cạnh tranh trực tiếp giữa chương trình CBI của Síp và của Thổ Nhĩ Kỳ (hoạt động thẩm định được coi là ít khắt khe hơn đáng kể so với của Síp) có thể là động cơ chính đằng sau báo cáo của Al Jazeera.

Lo ngại về các phản hồi chính trị sẽ như thế nào

Dù chính đáng hay không, sự chú ý không được hoan nghênh do bản báo cáo đã gây ra tác động bất ổn mà Bộ trưởng Nouris tin rằng đó là mục đích từ trước đến nay. Chủ tịch Hạ viện Demetris Syllouris hôm qua cho biết ông đã viết thư cho Tổng thống Nicos Anastasiades đề nghị một cuộc họp để thảo luận về việc tạm dừng, kết thúc hoặc cải thiện chương trình, dựa trên vụ việc Al-Jazeera. “Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, thì không nên có chương trình,” ông nói.

Chủ tịch Hiệp hội Chủ sở hữu Bất động sản Síp, George Muskides, cho biết bản báo cáo – và những phản ứng từ các khu vực chính trị nhất định – không thể đến vào thời điểm tồi tệ hơn đối với Síp.

“Chương trình đã bị ảnh hưởng nặng nề sau lệnh đóng cửa quốc gia và chính phủ ước tính rằng số lượng người nhập tịch sẽ giảm xuống 200 người mỗi năm từ khoảng 800 người trong hai năm trước đó,” ông nói thêm rằng “chúng tôi đang nói về kế hoạch kéo nền kinh tế Síp thoát khỏi suy thoái năm 2013, thổi luồng sinh khí mới vào ngành xây dựng, và nền kinh tế đất nước. ”

“Những gì chúng tôi trong ngành bất động sản đang hy vọng, là các chính trị gia sẽ không biến vấn đề của những báo cáo không mấy hay ho về Cyprus’ CIP để giết chết chương trình đã cống hiến rất nhiều cho đất nước. ”

Biên soạn bởi MN&P